Adoptie door de moeder die het kindje niet draagt

Meemoeder, duomoeder… evenveel moeder

Wanneer een kind twee moeders heeft, wordt de moeder die het kind niet heeft gedragen vaak de ‘meemoeder’ of ‘duomoeder’ genoemd. Zelf houd ik niet zo van deze termen. Beide moeders zijn natuurlijk evenveel moeder.

Juridisch kan er alleen wel een verschil bestaan tussen de positie van beide moeders. De moeder die het kind heeft gedragen, is volgens de Nederlandse wet automatisch de juridische moeder van het kind. Voor de andere moeder is dat niet automatisch het geval.

De wet maakt daarbij geen verschil op basis van genetische afstamming. Ook als een moeder zwanger is geworden met de eicel van haar partner, is de moeder die het kind draagt automatisch de juridische moeder van het kindje. De moeder van wie de eicel afkomstig is, is niet automatisch de juridische moeder.

Afhankelijk van jullie situatie kan de moeder die het kind niet heeft gedragen juridisch ouder worden door onder andere erkenning of adoptie. Welke mogelijkheid het beste bij jullie gezin past, hangt onder meer af van de wijze waarop de zwangerschap tot stand is gekomen, de positie van de donor en jullie eigen wensen.

Erkennen of adopteren?

Veel moeders kiezen voor adoptie. Bij adoptie stelt de rechtbank vast dat tussen de moeder en het kindje een familierechtelijke betrekking ontstaat. Een rechterlijke adoptie kan met name in internationale situaties voordelen hebben.

De keuze tussen erkenning en adoptie verdient daarom aandacht. Wat in jullie situatie verstandig is, hangt af van jullie gezinssituatie en toekomstplannen.

Het is belangrijk om hierover tijdig advies in te winnen. Als het kind eenmaal door een moeder is erkend, kan zij het kind daarna alleen nog via een meer ingewikkelde weg adopteren. Ga dus niet eerst erkennen met het idee om op een later moment alsnog te adopteren.

Waarom kiezen voor moederadoptie?

Voor veel gezinnen voelt adoptie als een passende juridische bevestiging van de gezinsband die er vanaf het begin al is.

Daarnaast kan adoptie een voordeel hebben wanneer jullie regelmatig naar het buitenland reizen, in de toekomst naar het buitenland willen verhuizen of op een andere manier met buitenlands recht te maken krijgen. De juridische positie van twee moeders wordt namelijk niet in ieder land op dezelfde manier erkend.

Tijdens een adviesgesprek kan ik uitleggen wat in jullie specifieke situatie de verschillen zijn tussen erkenning en adoptie.

Adoptie tijdens de zwangerschap

Het is mogelijk om de adoptieprocedure al tijdens de zwangerschap te starten. Dat heeft in veel situaties belangrijke voordelen.

Wanneer aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan en het adoptieverzoek vóór de geboorte bij de rechtbank is ingediend, kan de adoptie terugwerken tot het moment van de geboorte. De moeder die het kindje niet heeft gedragen, wordt dan juridisch gezien vanaf de geboorte ouder van het kind.

Daarom raad ik aan om niet pas na de geboorte over de juridische positie van de moeder die het kindje niet draagt na te denken. Tijdens de zwangerschap kunnen jullie de benodigde stukken verzamelen en kan ik de adoptieprocedure alvast voorbereiden.

Hoe verloopt een adoptieprocedure?

Voor een adoptie is een advocaat nodig. Ik dien namens jullie het verzoek tot adoptie in bij de rechtbank.

Als eerste laat ik jullie weten welke documenten ik nodig heb voor het opstellen van het adoptieverzoek. Nadat ik deze documenten van jullie heb ontvangen, stel ik het adoptieverzoek op. Vervolgens plannen we een afspraak via videobellen om het verzoek samen te bespreken. Tijdens deze afspraak is er uiteraard ruimte om vragen te stellen. Ik leg jullie ook uit hoe de geboorteaangifte na de geboorte kan worden gedaan.

Als alles akkoord is, dien ik het adoptieverzoek namens jullie in bij de rechtbank.

Hoe de procedure daarna verloopt, verschilt per rechtbank en per situatie. In veel adoptiezaken kan de rechtbank op basis van de schriftelijke stukken een beslissing nemen. Dit betekent dat de moeders niet naar een zitting (een gesprek met de rechter) hoeven te komen. Soms heeft de rechtbank aanvullende vragen of is nader onderzoek nodig.

Ik begeleid jullie gedurende de gehele procedure en houd contact met de rechtbank totdat er een beslissing is genomen. Over het algemeen spreekt de rechtbank de adoptie enkele weken na de geboorte uit.

Welke documenten zijn nodig voor een moederadoptie?

Voor een adoptieprocedure heeft de rechtbank verschillende documenten nodig. Welke stukken precies nodig zijn, hangt af van jullie situatie.

Meestal gaat het onder andere om persoonsgegevens van beide moeders en, na de geboorte, een afschrift van de geboorteakte van het kindje. Wanneer de adoptieprocedure al tijdens de zwangerschap wordt gestart, kan de geboorteakte uiteraard pas na de geboorte worden aangeleverd.

Is het kindje verwekt met behulp van een bekende donor? Dan zijn ook documenten over de positie van de donor van belang. Denk bijvoorbeeld aan de donorovereenkomst en een verklaring van de donor waaruit blijkt dat hij instemt met de adoptie. Afhankelijk van de situatie kunnen aanvullende stukken nodig zijn.

Jullie hoeven vooraf niet zelf uit te zoeken welke documenten de rechtbank precies nodig heeft. Zodra jullie mij laten weten dat er een zwangerschap is, laat ik weten welke stukken in jullie situatie nodig zijn en help ik jullie bij het verzamelen daarvan.

Adoptie met een bekende donor

Ook wanneer jullie gebruikmaken van een bekende donor kan adoptie door de moeder die het kindje niet heeft gedragen mogelijk zijn.

Bij een bekende donor is het extra belangrijk dat vóór de conceptie duidelijk is welke rol iedereen voor ogen heeft. Is het de bedoeling dat de donor juridisch ouder wordt of juist niet? Welke rol krijgt de donor in het leven van het kindje? En welke afspraken zijn gemaakt over het contact tussen de donor en het kind?

Ik raad daarom aan om bij gebruik van een bekende donor al vóór de zwangerschap juridisch advies in te winnen en de afspraken tussen de wensouder(s) en de donor vast te leggen in een donorovereenkomst.

Meer informatie hierover lees je op mijn pagina over het opstellen van een donorovereenkomst.

Bij de adoptieprocedure kan de rechtbank kijken naar de omstandigheden waaronder het kindje is verwekt, de rol van de donor en de intenties die de betrokkenen vóór de conceptie hadden.

Wanneer kan ik het beste contact opnemen?

Het liefst al vóór de zwangerschap of tijdens de zwangerschap.

Dat betekent niet dat adoptie na de geboorte niet meer mogelijk is. Ook wanneer jullie kindje al geboren is, kan ik bekijken welke mogelijkheden er zijn. Het moment waarop het adoptieverzoek wordt ingediend, kan echter gevolgen hebben voor het moment waarop de adoptie juridisch ingaat.

Door op tijd advies in te winnen, weten jullie vooraf waar jullie juridisch aan toe zijn en kunnen we de procedure zo goed mogelijk voorbereiden.

Wat kost een moederadoptie?

De kosten van een adoptieprocedure zijn afhankelijk van de vraag of je in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging).

Wanneer je hiervoor in aanmerking komt, betaal je een door de Raad voor Rechtsbijstand vastgestelde eigen bijdrage. In sommige situaties kan deze eigen bijdrage worden verlaagd of zelfs op nihil worden gesteld.

Wanneer je niet in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand, geldt voor de adoptieprocedure een vast tarief. Bij dit bedrag zijn mijn werkzaamheden voor de adoptieprocedure, het gesprek via videobellen en de griffiekosten van de rechtbank inbegrepen. Alleen eventuele kosten voor het opvragen van aktes komen daar nog bij.

De actuele tarieven vind je hieronder op deze pagina.