Voornaam wijzigen vanwege genderidentiteit: hoe werkt dat?

Je voornaam is iets wat je iedere dag gebruikt. Het is de naam waarmee je jezelf voorstelt, waarmee anderen je aanspreken en die op officiële documenten staat.

Maar wat als de voornaam die je bij je geboorte hebt gekregen niet meer bij je past? Bijvoorbeeld omdat je transgender of non-binair bent en je een andere naam gebruikt die beter aansluit bij wie je bent?

In Nederland kun je je voornaam officieel laten wijzigen. Hoe dat precies werkt, hangt onder andere af van de vraag of je alleen je voornaam wilt veranderen of tegelijkertijd ook je geslachtsregistratie wilt wijzigen.

Je voornaam officieel wijzigen

Misschien gebruik je in het dagelijks leven al langere tijd een andere voornaam. Je vrienden, familie en collega’s kennen je onder die naam en misschien staat deze naam ook al op sociale media of wordt hij op je werk of opleiding gebruikt.

Dat betekent alleen nog niet dat je officiële voornaam is veranderd.

Je officiële voornaam staat in je geboorteakte. Wil je die naam wijzigen, dan moet de wijziging juridisch worden geregeld.

Voor een zelfstandige voornaamswijziging is een verzoek aan de rechtbank nodig. Zo’n verzoek moet door een advocaat worden ingediend.

Wanneer staat de rechtbank een voornaamswijziging toe?

Je kunt niet zomaar iedere voornaam laten wijzigen omdat je een andere naam mooier vindt. De rechtbank beoordeelt of je voldoende belang hebt bij de voornaamswijziging.

Wanneer je transgender of non-binair bent en je huidige voornaam niet aansluit bij je genderidentiteit, kan dat een goede reden zijn om de rechtbank te vragen je voornaam te wijzigen.

In het verzoekschrift leg ik uit waarom je huidige voornaam niet meer bij je past en waarom je nieuwe naam voor jou belangrijk is.

Daarbij gaat het om jouw persoonlijke situatie. Niet iedereen heeft immers hetzelfde verhaal of dezelfde reden om voor een bepaalde nieuwe naam te kiezen.

Moet je al lange tijd je nieuwe naam gebruiken?

Er bestaat geen vaste termijn waarvoor je je nieuwe naam al moet gebruiken voordat je een verzoek kunt doen.

Het kan natuurlijk helpen om uit te leggen dat je in het dagelijks leven al onder je nieuwe naam bekendstaat, maar iedere situatie is anders.

Ook als je nog niet overal je nieuwe naam kunt gebruiken, kan er een goede reden zijn om de wijziging officieel te willen regelen. Juist het feit dat op officiële documenten nog je oude voornaam staat, kan immers vervelend zijn.

Heb je een deskundigenverklaring nodig?

Bij een verzoek om alleen je voornaam via de rechtbank te wijzigen, is niet automatisch een deskundigenverklaring vereist.

De rechtbank beoordeelt de redenen voor de gewenste voornaamswijziging. Daarom is het vooral belangrijk dat uit het verzoekschrift duidelijk wordt waarom de wijziging voor jou belangrijk is.

Welke informatie of stukken in jouw situatie verstandig zijn om mee te sturen, bespreek ik vooraf met je.

Moet je naar de rechtbank?

Meestal niet.

De meeste verzoeken tot voornaamswijziging worden schriftelijk behandeld. De rechter beslist dan op basis van het verzoekschrift en de stukken die daarbij zijn ingediend. Je hoeft in dat geval dus niet zelf naar de rechtbank.

De rechtbank kan wel besluiten om een mondelinge behandeling te plannen. Je wordt dan uitgenodigd voor een zitting en de rechter kan je vragen stellen over het verzoek.

Of een zitting nodig is, hangt af van de rechtbank en de omstandigheden van de zaak. In de praktijk hoef je bij een verzoek tot voornaamswijziging meestal niet met de rechter in gesprek.

Welke voornaam mag je kiezen?

Je hebt behoorlijk veel vrijheid bij het kiezen van een nieuwe voornaam, maar die vrijheid is niet onbeperkt.

De wet bepaalt bijvoorbeeld dat een voornaam niet ongepast mag zijn. Ook een bestaande achternaam kan niet zomaar als voornaam worden gekozen, tenzij die achternaam ook gebruikelijk is als voornaam.

Je kunt één voornaam wijzigen, meerdere voornamen veranderen, een voornaam verwijderen of juist een extra voornaam toevoegen.

Wat gebeurt er na de uitspraak?

Als de rechtbank de voornaamswijziging toewijst, wordt je geboorteakte uiteindelijk aangepast.

Dat gebeurt niet meteen op de dag van de uitspraak. Eerst moet de beschikking definitief worden.

In beginsel geldt een hogerberoepstermijn van drie maanden. Nadat die termijn is verstreken en de uitspraak onherroepelijk is geworden, kan de wijziging worden verwerkt in de registers van de burgerlijke stand.

Daarna wordt je nieuwe voornaam ook verwerkt in de Basisregistratie Personen (BRP).

Vervolgens kun je nieuwe identiteitsdocumenten aanvragen met je nieuwe officiële voornaam.

Houd er dus rekening mee dat er enige tijd kan zitten tussen de uitspraak van de rechtbank en het moment waarop je nieuwe naam overal officieel is verwerkt.

Alleen je voornaam wijzigen of ook je geslachtsregistratie?

Je hoeft niet automatisch je geslachtsregistratie te wijzigen als je een andere voornaam wilt.

Misschien wil je alleen je voornaam veranderen. Dat kan.

Maar het kan ook zijn dat je naast je voornaam je geslachtsregistratie wilt wijzigen.

Voor transgender personen die hun registratie van M naar V of van V naar M willen wijzigen, bestaat een wettelijke regeling. Afhankelijk van de situatie verloopt dat anders dan een zelfstandige voornaamswijziging via de rechtbank.

Wil je dat in je geboorteakte een X wordt opgenomen omdat je je niet als man of vrouw identificeert? Dan is daarvoor op dit moment nog een procedure bij de rechtbank nodig.

Een verzoek om je voornaam te wijzigen kan dan samen met het verzoek om een X in je geboorteakte worden ingediend.

Kan ik mijn voornaam en een X tegelijkertijd aanvragen?

Ja. Als je zowel je voornaam als je geslachtsregistratie wilt laten wijzigen naar X, kan ik beide verzoeken in één procedure aan de rechtbank voorleggen.

Dat is vaak praktisch: de rechtbank kan dan tegelijkertijd beslissen over de gewenste voornaam en de wijziging van de geslachtsregistratie.

Na een positieve uitspraak kunnen uiteindelijk beide wijzigingen in de geboorteakte worden verwerkt.

Hulp bij het wijzigen van je voornaam

Wil je je voornaam officieel laten wijzigen omdat je huidige naam niet aansluit bij je genderidentiteit? Of wil je tegelijkertijd een verzoek doen om je geslachtsregistratie te wijzigen naar X?

Ik begeleid voornaamswijzigingen en X-procedures bij rechtbanken door heel Nederland.

Vooraf bespreken we jouw situatie, welke wijziging je precies wilt en welke informatie ik nodig heb om het verzoek voor je op te stellen. Vervolgens dien ik het verzoekschrift bij de rechtbank in en begeleid ik je gedurende de procedure.

Zo zorgen we ervoor dat niet alleen de mensen om je heen de juiste naam gebruiken, maar uiteindelijk ook je officiële documenten.